Zondag 15 februari jeugddienst: een feest van de toekomst!

Op 15 februari beleefden we met elkaar een spetterende jeugddienst. Maanden voorbereiding, ideeën en uitwerking van de jongeren zelf! Thema was de schepping. In de catechesegroepen is daar intensief over gepraat, bijvoorbeeld aan de hand van Psalm 104. Dat loflied op hoe mooi de schepping is deed een beetje denken aan een “handleiding aarde” voor buitenstaanders, die meteen allerlei vragen oproept: is het allemaal nog wel zo mooi, heeft God de schepping in de steek gelaten, wat hebben mensen ervan gemaakt en kunnen ze dit nog een beetje goedmaken? Eigenlijk zijn dit vragen van jongeren aan volwassenen van nu...

Ga verder  LINK

Resultaten milieuenquête

Diaconaal groen: resultaten van de milieuenquête

In het kader van het jaarthema “Diaconaal groen”  hebben we in September een enquêteformulier gemaakt en uitgedeeld aan kerkgangers. We  hadden het vermoeden en hoopten dat onze gemeente tamelijk milieubewust is, maar  wilden kritisch naar ons gedrag te kijken. Hoe “groen” zijn we werkelijk? En belangrijker, op welke manier kunnen we onze inspanningen vergroten op de meest effectieve manier?   Hartelijk dank voor het meedoen aan de enquête in het kader van het jaarthema "diaconaal groen". We hebben 28 ingevulde enquêtes ontvangen, waarvan 6 van jongeren. Hieronder volgen de resultaten. Natuurlijk moeten we voorzichtig zijn met conclusies, want wat iemand heeft ingevuld hangt natuurlijk sterk af van leeftijd, woon- en leefsituatie. Bovendien is de steekproef is niet representatief voor de hele gemeente. De meeste inzendingen kwamen van huishoudens met twee personen terwijl gezinnen met kinderen en alleenstaande ouderen ondervertegenwoordigd zijn.

In algemene zin "scoort" onze gemeente goed wat betreft milieubewustzijn, afval en recyclering. Op terreinen als het gebruik van grondstoffen en milieumaatschappelijke betrokkenheid lijkt ons de score tamelijk gemiddeld, met toch ook enkele minder positieve resultaten. Op het terrein van energie en warmte en mobiliteit en vervoer is de gemiddelde score niet bijzonder goed en is de variatie behoorlijk groot!

Kennis en bewustzijn

De meeste inzenders zijn al goed op de hoogte van de situatie  wat betreft luchtverontreiniging en waterkwaliteit,  zowel ver weg als dichtbij.  Wat betreft bedreigde dieren/planten en natuurbescherming hebben veel invullers aangegeven dat ze er niet goed op de hoogte van zijn of er graag meer over zouden willen weten. Voor afvalverwerking en recyclering en gronstoffengebruik/schaarste  is er een wisselend beeld: ongeveer de helft is goed op de hoogte, de andere helft niet zo goed of zou meer hierover willen weten.  Vrijwel iedereen antwoordt dat hij/zij al goed op de hoogte is  van klimaatverandering en energie. Bij de eigen suggesties werd onder ander de toenemende schaarste van olie genoemd.

Energie en warmte

Ongeveer 2/3 van de inzenders gebruikt gas, de rest verwarmt de woning met stookolie. 7 inzenders maken gebruik van een verwarmingsinstallatie ouder dan 15 jaar. Deze installaties zijn waarschijnlijk niet zo efficient, hier is mogelijk een aanzienlijke besparing te realiseren bij vervanging van de ketel! Een inzender gaf aan al bezig te zijn met de vervanging. 4 inzenders gebruiken groene stroom  en slechts 1 inzender gebruikt zonne-energie voor het opwarmen van water. 

Het aantal vierkante meters per persoon verwarmd vloeroppervlak in de winter loopt zeer uiteen: gemiddeld 60 m2, met een spreiding van 20 tot 150 m2.  De meeste mensen verwarmen in de winter hun woonkamer op gemiddeld 21 graden Celsius, met een uitschieter naar boven van 24 en een naar beneden van 15 graden C.  Er is geen duidelijk verband tussen kleine oppervlakten en hogere temperaturen.    

Voor de volgende resultaten, is het belangrijk te weten dat er onder de invullers 7 huurders  zijn,  terwijl  15 een eigen huis hebben.  Vrijwel alle inzenders hebben dubbele beglazing, ook redelijk veel daken zijn geisoleerd, muurisolatie is wat minder aan de orde.

Gemiddeld wordt er 3 x per week gedouched  en het douchen duurt 2 tot 10 minuten. Wat opvalt is dat jongeren gemiddeld aanzienlijk langer douchen dan de volwassen invullers!  5 respondenten gaan meer dan 2 x per week in bad, 6 gaan nooit in bad, de rest zit er tussen in. 

Ongeveer de helft  van de invullers gebruikt meer dan 50 %, de andere helft minder dan 50 % spaarlampen.  Gemiddeld heeft men 4 lampen aan op een winteravond, met uitschieters van 1 en 10 lampen.  Bijna alle inzenders hebben een gewone televisie, sommigen hebben een plasmascherm of een ander plat scherm. Het aantal apparaten in stand-by (sluimerstand) varieert van 0 tot 20, gemiddeld 3. Koelkasten worden gemiddeld 2 x per jaar ontdooid, met uitschieters van 0 en 12 x per jaar. We vermoeden dat het bij de hoge uitschieters waarschijnlijk gaat om oude koelkasten die waarschijnlijk niet erg efficient zijn. Bijna  niemand heeft de koelkast bij een warmtebron of in de zon geplaatst. 

Mobiliteit en vervoer

Gemiddeld wordt ongeveer 10.000 km per jaar per persoon autogereden voor privégebruik, circa 5000 komt redelijk vaak voor, echter 20.000 km per jaar ook.  Ongeveer de helft van deze kilometers wordt alléén in de auto gereden. Bijna iedereen maakt gebruik van trein en bus, maar de afgelegde afstande verschillen aanzienlijk, van minimaal 40 tot maximaal 15000 km per jaar. Gemiddeld wordt 1 x per jaar privé met het vliegtuig gereist, meestal binnen Europa, maar ook hier is een redelijke variatie. Niemand koopt compenserende credits van projecten in het buitenland die de uitstoot van broeikasgassen verminderen, deels vanwege onbekendheid met deze mogelijkheid. Voor zover van toepassing reizen de meeste invullers per auto naar hun werk, hoewel sommigen ook met het openbaar vervoer of te voet gaan. 5 invullers gaan (deels) met de fiets naar hun werk. Het autopark bestaat voor de helft uit diesel auto’s, de andere helft heeft een benzinemotor. De auto’s zijn vrijwel allemaal relatief jong en zuinig. Veel diesels hebben een roetfilter. 

Consumptie en gebruik van grondstoffen

Verweg de meesten gooien minder dan 5% van het ingekochte voedsel weg, zo'n kwart gooit tot 10% weg. Slechts zo'n 75% van de  invullers geeft aan milieuvriendelijke schoonmaakartikelen te gebruiken. Vier van de volwassen  invullers eten nooit vegetarisch, zes geven aan één keer per week vegetarisch te eten. De overige volwassenen eten 3 tot zelfs 7 keer per week vegetarisch. Opvallend is dat bij de jongeren vier van de zes nooit vegetarisch eten! (Bravo voor de andere twee). Vier van de volwassen respondenten consumeert 25% of meer biologische of 'groene' producten, de helft echter minder dan 10%. Wat betreft kopiëren: 8 van de 28  invullers kopieert 10-25% meer dan nodig blijkt te zijn, een enkele zelfs 25-50%, de overigen echter minder dan 10%. Het recycleren van papier wordt gelukkig een warm hart toegedragen, zie hieronder.

Afval en recyclering

De score op afvalinzameling en recyclering is ronduit goed: 99% van de  invullers geeft aan meer dan 75% van het glas naar de glasbak te brengen, 11 van de 28 geven aan 100%/altijd glas naar de glasbak te brengen (inclusief alle jongeren, bravo!). 25 van de 28  invullers zamelt plastic, metaal en drankkartonnen gescheiden in. Acht van de 28  invullers gebruikt geen groene zak of groencontainer voor groenafval, alle jongeren gebruiken deze wel. Het overgrote deel van de  invullers zamelt meer dan 75% van het papier gescheiden in. Het overgrote deel brengt eveneens klein chemisch afval naar de daartoe voorziene ophaalpunten, maar er zijn enkele uitzonderingen. Hetzelfde geldt voor het terugbrengen van overgebleven medicijnen. Een derde van de jongeren gebruikt herlaadbare batterijen, weer een derde zorgt ervoor dat niet-herlaadbare batterijen teruggaan naar recyclering. Van de 16 tuinbezitters composteren er 10 groenafval. Slechts 5 verbouwen groente en fruit. Ongeveer de helft gebruikt biologische bestrijdingsmiddelen en/of kunstmest of biologische meststoffen.

Milieumaatschappelijke betrokkenheid

Zeven van de 28  invullers (geen enkele jongere!) is lid of donateur van een milieuorganisatie. Milieugerelateerde web-sites worden over het algemeen vrij weinig bezocht, de meest populaire sites zijn die van Greenpeace (11 keer), het Wereldnatuurfonds (9 keer), de Brusselse milieudienst (4 keer). De websites van de Europese Unie lijken nagenoeg onbekend. Vier van de 22 volwassen  invullers zeggen de standpunten voor wat betreft milieudossiers van de partij waarop ze stemmen niet, of niet goed te kennen. Eveneens vinden vier (niet precies dezelfde vier) respondenten milieu niet belangrijk in hun stemkeuze (de redenen kunnen natuurlijk zeer divers zijn). Van de overige  invullers heeft de helft 'heel belangrijk' en de andere helft 'tamelijk belangrijk' ingevuld.

Overige

Een  invuller gebruikt regenwater voor toiletten en wasmachine, zes  invullers gebruiken regenwater voor hun tuin, niemand beschikt over een warmtepomp. Drie  invullers hebben ooit hun persoonlijke CO2-voetafdruk berekend.

Open vragen en opmerkingen

Er waren een aantal vragen over het verband tussen diaconie en milieu of geven liever prioriteit aan andere onderwerpen, zie hiervoor het artikel in de vorige kerkbrief. Voorstellen voor onze kerk betroffen groen beleggen/investeren, carpoolen, zonnepanelen, beter isoleren, minder vaak/minder dikke papieren liturgieën en gebruik van gerecycleerd papier en een beamer, (af en toe) een jassen/dikke-truien-zondag (lagere verwarmingstemparatuur), rommelmarkt om hergebruik te stimuleren, een spaarknop op de toiletten, gebruik van milieuvriendelijke schoonmaakmiddelen, gerecycleerd toiletpapier, biologisch en fair-trade koffie, thee en fruitsap, lichten uitdoen en briefjes om mensen hier aan te herinneren (bijvoorbeeld op toiletten), kerkbrief digitaal verspreiden, afval sorteren, gebruik openbaar vervoer aanmoedigen door sensibilisering en onkostenvergoeding. Aspecten die verder onder de aandacht gebracht werden betreffen een breed scale: van het hergebruik van broodzakken tot de toenemende schaarste van olie.

Wellicht een van de mooiste opmerkingen die is ingevuld: Zeg niet "maar niemand doet er iets aan" of "ik alleen kan de wereld niet veranderen", want zo gebeurt er niets!

Besluit

Het opschrijven van deze resultaten is één, het gevolg eraan geven is twee. Stof genoeg om over na te denken en over te discussiëren. Ook wanneer u om welke reden dan ook niet de enquête hebt ingevuld, hopen we dat u meedenkt en meediscussieert! Wordt vervolgd.

Han Sinnema en Anne Theo Seinen

Artikel over carbon credits, het artikel over 'milieu en theologie' en de diaconale milieuenquête: ga naar rubriek Dienen

Hoe kun je de lucht bezitten?

Hoe kun je de lucht, de warmte van het land kopen of verkopen? Dat is voor ons moeilijk te bedenken. Als wij de prikkeling van de lucht niet kunnen bezitten, hoe kunt u het van ons kopen? (...)

Elk stuk van dit land is heilig voor mijn volk. Iedere spar, die glanst in de zon, elke zandstrand, elke nevel in de donkere bossen, elke open plaats, elke zoemende bij is heilig in de gedachten en herinnering van mijn volk. Het sap dat in de boom opstijgt, draagt de herinnering van de rode man. Een dode blanke man vergeet het land van zijn geboorte als hij zijn tocht naar de sterren begint. Onze doden vergeten dit prachtige land nooit: het is de moeder van de rode man.

Wij zijn een deel van de aarde en de aarde is een deel van ons. De geurende bloemen zijn onze zusters, het rendier, het paard, de grote adelaars onze broeders. De schuimkoppen in de rivier, het sap van de weidebloemen, het zweet van de pony en van de man, het is allemaal van hetzelfde geslacht, ons geslacht.

Opperhoofd Seattle van de Dwamish-stam richt zich tot de Amerikaanse regering, 1854